A pregunta de se é posible empregar a intelixencia artificial xerativa para verificar información, garantindo o rigor e a perspectiva de xénero constituíu o punto de partida do estudo que integrantes do grupo de investigación Sepcom (Comunicación e Servizo Público) desenvolveron ao abeiro da Cátedra de Feminismos 4.0 Depo-UVigo. Coordinado polo profesor da Facultade de Comunicación Xabier Martínez Rolán este proxecto permitiu constatar que “hai un potencial na IA para utilizala como ferramenta na loita contra a desinformación”, mais tamén que nas respostas destas plataformas atópanse nesgos de xénero, “sutís pero persistentes”. A análise desenvolvida con catro plataformas, ás que se lle solicitaba información de 20 persoeiros de diferentes ámbitos, sitúa ChatGPT como a “ferramenta máis fiable” para este tipo de tarefas. Este traballo viuse complementado ademais polo desenvolvemento dunha extensión para navegadores que permite empregar a IA xerativa para “a verificación rápida de información con perspectiva de xénero”.
Realizado ao abeiro da convocatoria de axudas á investigación da cátedra que promoven a Universidade de Vigo e a Deputación de Pontevedra, o proxecto Avaliación da IA xerativa na verificación de feitos sobre personalidades de Pontevedra con perspectiva de xénero foi desenvolvido polos investigadores do grupo Sepcom Mabel Míguez, Alberto Dafonte, Juan Manuel Corbacho e Xabier Martínez Rolán. Contou tamén coa participación das investigadoras Teresa Piñeiro e Laura Castro, da Universidade da Coruña, e Graciela Padilla, da Complutense de Madrid.
Presentada pola organización como “unha das grandes citas internacionais da arte contemporánea”, ata este domingo desenvólvese no Ifema madrileño a 45 edición da Feira Internacional de Arte Contemporánea Arco. Xunto á presenza de máis de 200 galerías de 30 países, na súa programación insírese a feira de libro de artista e libro de arte ArtsLibris, onde o grupo de investigación dx5 da Facultade de Belas Artes busca dar a coñecer a súa traxectoria e liñas de investigación. Fano a través do conxunto de publicacións que reúnen no stand co que contan nunha feira na que participan máis de 90 editoriais, librarías e axentes culturais dunha vintena de países. Nela, o equipo investigador presenta tamén o proxecto gráfico un_ende, un libro de artista desenvolvido especificamente para este evento e que afonda na idea de arte múltiple de campo expandido combinando as creacións artísticas de dez das e dos seus integrantes.
Desde o grupo dx5 (digital & grahpic art research) destacan esta participación en Arco como unha oportunidade para “presentar no panorama da arte contemporánea, tanto nacional como internacional, a posición do grupo dx5 (digital & graphic art research) e a investigación que desenvolvemos”. Ademais de contar por primeira vez cun espazo en ArtsLibris entre este mércores e domingo, o equipo investigador de Belas Artes forma parte tamén da programación do speakers corner desta feira. Esta iniciativa, inserida na programación do Foro de Arco, permitirá dar a coñecer, este sábado ás 14.30 horas, tanto o labor do grupo, como o libro El múltiple que ocupa el espacio. Trátase dunha publicación que fai balance do VIII Foro Internacional de Creación na Fronteira, que o grupo dirixido pola profesora Ana Soler desenvolveu en 2024 en Pontevedra, coa colaboración do Concello.
Esta presentación permitirá así mesmo dar a coñecer a futura publicación do libro Posthumanismos interdisciplinares entre el arte y la ciencia. Neste caso é o resultado da terceira edición de Art at the Edge of Nature, un ciclo de seminarios itinerante coordinado pola investigadora Antía Iglesias, que no mes de maio celebrará a súa cuarta edición na Universidad Complutense de Madrid.
A noción de corporalidade e a idea de diáspora son os dous fíos condutores da exposición que deste este xoves reúne na Sala Universitaria Profesor Manuel Moldes as creacións de 17 artistas, a meirande parte formados na Facultade de Belas Artes. Coa tamén egresada deste centro Cora Novoa como comisaria, esta mostra conecta, sinala, un conxunto de “prácticas diversas que chegan a través de imaxes, obxectos, textos, rexistros, pantallas, xestos e procesos” e que comparten “unha atención común ao corpo como lugar de experiencia, arquivo vivo e medio de relación”. Baixo o título de Cando falo de corpo, a exposición promovida co apoio da Deputación de Pontevedra propón tamén un achegamento ao traballo dun conxunto de artistas naturais ou formados en Galicia.
O vicepresidente da Deputación, Rafael Domínguez; o director da Área Adxunta á Vicerreitoría, Luis Torres, e o vicedecano de Belas Artes e coordinador da sala, Ignacio Pérez-Jofre, participan na tarde deste xoves na inauguración dunha exposición que poderá visitarse ata o 24 de abril. Como destaca Pérez-Jofre, trátase dun proxecto que responde “a unha das liñas de traballo da sala, que é a de contar con comisarias e artistas novas e novos, vinculados á facultade”. De feito, tanto Novoa como boa parte das e dos artistas de diferentes xeracións participantes formáronse neste centro e contan na actualidade “cunha traxectoria moi interesante, recoñecida con premios, residencias ou bolsas”, subliña Pérez-Jofre. Ao mesmo tempo, o coordinador da sala de exposicións do campus subliña o interese dun proxecto que afonda tamén “na idea do desprazamento, xa que moitos destes artistas, por diferentes circunstancias, atópanse fóra de Galicia”.
A partir das valoracións e opinións de 17 expertos e expertas do Campus Crea e da Cátedra de Feminismos 4.0 Depo-UVigo, docentes das facultades de Comunicación e Deseño traballaron no desenvolvemento dun avatar virtual con perspectiva feminista, o que acabou dando lugar á creación de Alicia e á publicación de contidos protagonizados por esta figura nas redes sociais. Desenvolvido ao abeiro da convocatoria de axudas á investigación desta cátedra promovida pola Deputación de Pontevedra e a Universidade de Vigo, trátase dun proxecto realizado polos investigadores Javier Abuín, Diana Ramahí e Patricia Dopico. O seu obxectivo, explican, era “definir unha proposta visual e conceptual” que afastase a creación deste avatar con ferramentas de intelixencia artificial xerativa “dos canons hipersexualizados habituais na cultura dixital”, así como analizar tamén se os avatares virtuais están contribuíndo á consolidación de estereotipos de xénero.
Baixo o título de Avatares virtuais con perspectiva feminista: alternativas á hipersexualización na cultura dixital desde Pontevedra, esta investigación centrouse en primeiro termo en “documentar os riscos que a hipersexualización e os nesgos de xénero dos avatares xerados con IA supoñen para a sociedade”, a través dunha revisión dos estudos científicos sobre avatares virtuais. Estes, sinala Abuín, indican que “estes novos actores dixitais están a consolidar estereotipos de xénero e dinámicas de hipersexualización, probablemente alimentadas por bases de datos e modelos de IA saturadas de imaxes femininas sexualizadas”.
Os efectos e as aplicacións de tecnoloxías como a intelixencia artificial ou a aprendizaxe automática na investigación e na práctica artística son uns dos focos de análise da rede de investigación Artistic Intelligence. Responsiveness, accessibility, responsibility, equity (ARTinRARE). Financiada polo programa COST da Unión Europea, esta rede reúne este xoves e venres 53 investigadoras e investigadores de 20 países no campus de Pontevedra e centra o seu traballo en conectar a investigación artística baseada na práctica con outras culturas investigadoras, a xestión de datos ou as novas ferramentas tecnolóxicas. Liderada polo Instituto de Investigación en Arte, Deseño e Sociedade (i2ADS) da Universidade do Porto, esta rede ten entre as integrantes do seu comité de xestión á profesora da UVigo Holga Méndez, coordinadora do encontro que se desenvolve na Facultade de Belas Artes e na Vicerreitoría do campus.
Belas Artes acollía na mañá deste xoves a apertura desta segunda xuntanza xeral de ARTinRARE, un proxecto que conta coa participación de máis de 200 artistas e investigadores nos seus diferentes grupos de traballo. O seu punto de partida é o concepto de artística intelixencia, termo que fai referencia “á capacidade colectiva da investigación artística baseada na práctica para xerar impacto e valor máis aló dos resultados singulares e específicos dun proxecto individual”, como sinala Méndez. A idea, engade, é que esta iniciativa permita ir máis aló das investigacións e prácticas artísticas individuais para “facer visibles diferentes modos de proceder”, contribuíndo á súa conexión con “todas as formas de produción de coñecemento”. A través dunha análise interdisciplinaria, engade, “esta acción coordina a aplicación de novas técnicas computacionais, como a aprendizaxe automática e a intelixencia artificial, á investigación baseada na práctica en todas as artes”.
Organizada polo Concello de Pontevedra e a Facultade de Belas Artes, a exposición Do final e do comezo reúne desde este venres as creacións que 25 novos tituladas e titulados deste centro desenvolveron como parte dos seus traballos de fin de grao (TFG). As obras de 21 egresadas e catro egresados foron seleccionadas para unha mostra que busca achegar á cidadanía o proceso de “construción e reconstrución” como artistas que implicaron os seus anos de formación na facultade, á vez que reúne un conxunto de pezas que representen as múltiples disciplinas coas que o alumnado traballa ao longo da carreira. Coa artista e docente Basilisa Fiestras como comisaria e coordinada por VacioCero Servicios Culturales, esta exposición poderá visitarse ata o 11 de xaneiro e verase complementada con visitas guiadas e talleres dirixidos a un público familiar.
Inaugurada na tarde deste venres, coa participación do concelleiro de Cultura, Demetrio Gómez, e a secretaria académica da facultade, Carmen Hermo, Do final e do comezo “reúne unha selección de proxectos artísticos que presentan e condensan o traballo de catro anos de formación” e que simbolizan tamén a “construción dunha nova etapa”, como sinala a súa comisaria. Coordinada por Basilisa Fiestras, María Gar e Alexandra R. Rey, esta exposición pon o foco en como “ao longo dos seus anos de formación, ao alumnado achégase ao mundo da arte como un espazo de posibilidade, de acertos e erros, de construción e reconstrución”. Un proceso no que, salienta, tratan fundamentalmente de dar resposta, nuns TFG que supoñen a súa primeira investigación artística, “á cuestión máis complexa”, a de “definirse como creadoras e creadores”. De aí que ese proceso de construción e reconstrución se faga presente na imaxe empregada para o cartel desta edición, unha fotografía de Rafa Fariña “que documenta a reconstrución do antigo cuartel de San Fernando para se converter na actual da facultade”.
Dar a coñecer unha serie de investigacións de diferentes ámbitos, que teñen na creatividade o seu nexo de unión, era o obxectivo da xornada promovida este venres polo Campus Crea, co apoio do Consello Social da UVigo, na Escola de Enxeñaría Forestal, onde dez estudantes de doutoramento deron a coñecer as súas liñas de traballo. Este encontro completouse co acto de entrega dos V Premios Crea, destinados a recoñecer estudos, publicacións e obras conectadas coas catro áreas do proxecto de especialización do campus de Pontevedra, que afondan nas conexións da creatividade coa arte, o deseño, a comunicación e a educación.
Promovidos co apoio da Deputación de Pontevedra, o premio correspondente á categoría dirixida ao persoal docente e investigador foi para o proxecto Retrato de familia, no que a artista e profesora de Belas Artes Mar Caldas reflexiona sobre a súa historia familiar para denunciar a violencia exercida pola ditadura franquista. Xurdido a partir da súa película 12 de maio de 1937, que toma o seu título da data na foi fusilado o seu avó materno e que Caldas presentaba recentemente en Cuba, este proxecto deu lugar a un conxunto de obras, reunidas a comezos deste 2025 nunha exposición que o Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC). Na modalidade dirixida o estudantado, o xurado decidiu premiar Letting the Painting Fall / Deixar a Pintura Caer, un proxecto expositivo que o estudante de doutoramento de Belas Artes Carlos Fer desenvolveu nunha estadía de investigación en Bruxelas e no que reflexiona sobre os modos de presentación da pintura, convertendo a gravidade nunha técnica pictórica.
A promoción da arte téxtil contemporánea é o obxectivo central do encontro ibérico Peninsulares, que neste 2025 desenvólvese por primeira vez a Galicia, co apoio, entre outros, da Universidade de Vigo, o Concello e a Deputación de Pontevedra. Coordinado polas entidades Indigo Proyectos e Ideias Emergentes, responsable da bienal de arte téxtil Contextile de Guimarães, Pontevedra e esta localidade portuguesa son as dúas sedes da quinta edición deste encontro, no que se insiren as dúas exposicións que ata o 15 de novembro poderán verse no Pazo da Cultura e na Sala Universitaria Profesor Manuel Moldes. O primeiro acolle na tarde deste mércores a inauguración de Modos de ver, unha mostra colectiva de dez artistas dos dous países, mentres que na sala de exposicións do campus poderá visitarse Peninsular (es) Joven, que reúne as creacións de catro artistas formadas nas universidades de Vigo e Minho.
Goa Vázquez e Lucía Perdiz, egresadas da Facultade de Belas Artes da UVigo, e Ester Matos e Ana Leandro, formadas na Escola de Arquitectura, Arte e Deseño da institución portuguesa, protagonizan unha exposición comisariada por Monica Faria e Lala de Dios. “A educación sempre foi un elemento fundamental no proxecto Peninsulares”, destacan as promotoras dun encontro que se desenvolve nos anos nos que non ten lugar a bienal de Guimarães, conectando en cada edición diferentes municipios e entidades de España e Portugal. Nesta ocasión, o feito que contar como “socios estratéxicos” coas facultades de Belas Artes e Deseño da UVigo e coa Universidade de Minho motivou que a mostra central do evento se vexa complementada en Pontevedra por unha “exposición satélite”, que conecta, a través da arte téxtil, as obras de “catro artistas novas vinculadas a estas institucións educativas”.
Conectar a creatividade coa arte, o deseño, a comunicación e a educación, os catro eixes do proxecto de especialización Campus Crea, é o obxectivo central do II Congreso Internacional de Creatividade, que este xoves e venres se desenvolve en catro facultades do campus de Pontevedra. Inserido nos traballos para a acreditación deste proxecto de especialización e promovido co apoio da Deputación de Pontevedra, ao abeiro dun convenio de colaboración, o congreso acolle a presentación de 35 estudos que exploran as conexións da creatividade con múltiples disciplinas, por parte de máis de 50 investigadores e investigadoras dunha vintena de universidades de España e Portugal. Ademais, no seu programa inclúense tamén as conferencias de académicos como o catedrático Joaquim Azevedo, quen fora secretario de Estado do goberno portugués, e de profesionais como Teresa Bernácer, quen foi directora de Protocolo do Ministerio do Interior, así como dos directores do estudio Rubio & Del Amo e do colectivo de produción cultural e medioambiental Basurama.
Cun programa estruturado en catro bloques, correspondentes coas catro áreas do Campus Crea, este foro botou a andar na mañá deste xoves na Facultade de Ciencias da Educación e do Deporte, onde foi inaugurado pola vicerreitora de Comunicación e Relacións Institucionais, Mónica Valderrama; o vicepresidente da Deputación, Rafael Domínguez; e a profesora da Facultade de Comunicación Montse Vázquez, codirectora do congreso, xunto con Julia Fontenla. “A creatividade é unha calidade humana moi relevante, que nos permite atopar solucións a problemas”, salientou Valderrama, quen lembrou que Albert Einstein definira este concepto como “a intelixencia divertíndose”, para logo pór en valor a “unión de títulos diferentes” que implica o Campus Crea. Neste aspecto incidiu tamén Domínguez, quen destacou o que este proxecto de especialización supón para “unha cidade especial, cun ecosistema distinto”.